Yönetmelik, konut ve çatılı işyeri finansmanında teminat gösterilen gayrimenkulün yetkili kuruluşça değerlenmesini zorunlu kılar. Ekspertiz değeri satış fiyatından düşük çıkarsa finansman tutarına ve farkı kimin karşılayacağına dair yazılı bir açıklama yalnız Sinpaş'ta (ek teminat) ve Birevim'de (gerekçe ve alternatif çözüm) var. Diğer şirketler için şirkete yazılı sorun.
Bu sayfa, ekspertiz değeri satış fiyatından düşük çıktığında ne olacağını mevzuat ve şirketlerin yayımladığı ifadelerle anlatır. Rakamlı örnek vermiyoruz; çünkü finansman tutarının nasıl belirlendiğini şirketler bu durum için yazmıyor.
Mevzuat ne diyor?
Yönetmelikte ipotek ve değerleme hükmü “Finansman sınırlamaları” başlıklı 22. maddededir. Tahsisat yapılan sözleşme kapsamındaki finansman konusu üzerine şirket lehine ipotek ya da rehin işlenmesi zorunludur. Aynı maddeye göre konut ve çatılı işyeri sözleşmelerinde teminat gösterilecek gayrimenkuller yetkilendirilmiş değerleme kuruluşlarınca, yönetmelikteki usul ve esaslara uygun olarak değerlenir.
Sözleşme hükümleri 16. maddededir. Sözleşmede asgari yer alacak hususlar arasında teminatın değerleme ücreti ve diğer masraf kalemleri de sayılır.
Yönetmelik metninde, değerin satış fiyatından düşük çıkması hâlinde finansman tutarının nasıl belirleneceğini düzenleyen ayrı bir hüküm bulamadık. Bu konu şirketin sözleşmesine ve şirketin yazılı cevabına bağlıdır.
Şirketler ne yazıyor?
| Şirket | Ekspertiz ve değerleme hakkında yazdığı |
|---|---|
| Sinpaş | Sözleşme tutarının altında ekspertiz bedeli olan konutlarda teslim için ek teminat istenir. |
| Birevim | Değerleme yetkili kuruluşlarca yapılır, sonuç bildirilir; olumsuz durumda gerekçe açıklanır ve alternatif çözüm sunulur. |
| Katılımevim | “Ekspertiz değeri yeterli olan” konut veya çatılı işyeri alınabilir. Yeterliliğin ölçüsü yazılı değil. |
| Eminevim | Ekspertiz, değerleme ve evrak kontrolü başlatılır; teminat ve uygunluk incelemesi yapılır; müşteri en az satış sözleşmesi bedeli kadar konut veya araç bulması için yönlendirilir. |
| İyi Finans | Bağımsız ve SPK lisanslı yetkili ekspertiz firmaları kullanılır. |
| Emlak Katılım | Konutta Web-Tapu değerleme yetkisi ve ekspere yer gösterecek kişi bilgisi istenir. |
| Fuzulev | Araçta ekspertiz ve sorgulama yapılır. |
| İmece, Albayrak | Taradığımız sayfalarda bu konuda ifade bulamadık. |
Sinpaş dışında hiçbir şirketin sayfasında “değer düşük çıkarsa finansman şu kadar olur” ya da “fark şöyle karşılanır” diyen bir ifade bulamadık. “Ek teminat” ve “alternatif çözüm” ifadelerinin içeriği de yazılı değil; hangi teminat veya çözümün kastedildiğini şirkete yazılı sorun.
Ekspertiz ücretini kim öder?
FKB, teslimat esnasında ortaya çıkan ekspertiz bedelinin müşterilere ait olduğunu yazıyor. Katılımevim ve Sinpaş da ekspertiz masrafını müşteriye ait gösteriyor. Ücretin finansman tutarından düşülüp düşülmediğini yazan şirket bulamadık. Tüm kalemler için teslimat öncesi ek masraflar tablosuna bakın.
Satış fiyatı ile değer farklıysa harç
Sinpaş, tapu harcının hangi bedel üzerinden ödeneceğini rayiç bedel ve sözleşme bedeli üzerinden anlatıyor: rayiç bedel sözleşme bedelinin üzerinde, ekspertiz bedeli de en az sözleşme bedeli kadarsa harç rayiç bedel üzerinden; rayiç bedel sözleşme bedelinin altındaysa sözleşme bedeli üzerinden hesaplanır. Diğer şirketler harç hesabı için bir ifade yayımlamıyor.
Şirkete yazılı sorulacaklar
- Ekspertiz değeri satış fiyatından düşük çıkarsa finansman tutarı hangi değere göre belirlenir?
- Fark kimin tarafından, hangi yolla karşılanır?
- Ek teminat isteniyorsa hangi teminat kabul edilir?
- Ekspertiz sonucuna itiraz veya yeniden değerleme talep edilebilir mi?
- Olumsuz sonuçta başka konut seçmek için süre ve sıra korunur mu?
Cevapları yazılı alın. Çözüm bulamazsanız şikâyet yolları sayfasına bakın. Süreç özeti için ekspertizden tapuya teslimat süreci sayfasını okuyun.
Sık sorulan sorular
Ekspertiz zorunlu mu, araçta da var mı?
Yönetmelik, konut ve çatılı işyeri finansmanında teminat gösterilecek gayrimenkulün yetkili kuruluşlarca değerlenmesini zorunlu kılar. Araç için Fuzulev ekspertiz ve sorgulama yapıldığını yazıyor; diğer şirketlerin araç ekspertizi açıklamasını şirkete yazılı sorun.
Ekspertiz ücretini kim öder?
FKB, Katılımevim ve Sinpaş ekspertiz bedelinin müşteriye ait olduğunu yazıyor. Finansmandan düşülüp düşülmediğini şirketler yazmıyor; şirkete yazılı sorun.
Ekspertiz evi kabul etmezse ne olur?
Birevim olumsuz değerlemede gerekçe açıklandığını ve alternatif çözüm sunulduğunu yazıyor. Sinpaş sözleşme tutarının altında ekspertiz bedeli olan konutlarda ek teminat istendiğini yazıyor. Diğer şirketler bu durumu yazmıyor; şirkete yazılı sorun.
İlgili sorular
Kaynaklar
- Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik
- Sinpaş – Sıkça sorulan sorular
- Katılımevim – Sıkça sorulan sorular
- Eminevim – Merak Edilenler
- Eminevim – Teslimat süreçleri
- Birevim – Teslimat süreci
- Finansal Kurumlar Birliği – Tasarruf finansman
- Emlak Katılım – Konut ve çatılı iş yeri finansmanı için gerekli belgeler
- Fuzulev – Otomobil finansmanı
- İyi Finans (Adil Tasarruf Finansman) – Faaliyet Raporu
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım danışmanlığı veya hukuki görüş değildir. Mevzuat ve şirket koşulları değişebilir; karar vermeden önce ilgili şirketin güncel sözleşmesini okuyun. Hata gördüyseniz bize bildirin.