Tapu harcı, beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden, ancak emlak vergisi değerinden az olmamak üzere hesaplanır. Beyan edilen bedelin gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilirse Harçlar Kanunu eksik harcın ikmalen veya re'sen tarh edilmesini ve vergi ziyaı cezasının bir kat uygulanmasını öngörür. Tasarruf finansmanında tahsisat, Yönetmeliğe göre satıcının hesabına ödenir.
Bu sayfa, tapuda beyan edilen bedel gerçek bedelden düşük olursa mevzuatın ne dediğini aktarır. Bir yönlendirme rehberi değildir ve vergi ya da hukuk danışmanlığı yerine geçmez. Kuralları Harçlar Kanunu’ndan ve Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) yayınından alıyoruz.
Tapu harcı hangi bedel üzerinden hesaplanır?
Tapu harcı 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenir. Beyan edilen bedele ilişkin hüküm 63. maddededir. Kanuna göre gayrimenkul devir ve iktisaplarında tapu ve kadastro harcı, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere, beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden hesaplanır. Kanun, emlak vergisi değerini 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’na göre belirlenen vergi değeri olarak tanımlar.
GİB’e göre harç, beyan edilen gerçek devir ve iktisap bedeli üzerinden binde 20 oranında alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı alınır. Beyan edilen bedel taşınmazın emlak vergisi değerinden azsa harç emlak vergisi değeri üzerinden hesaplanır. Oran değişebilir; güncel oranı gib.gov.tr adresinden kontrol edin.
Beyan edilen bedel gerçeği yansıtmazsa ne olur?
Tapuda işlemden sonra, emlak vergisi değerinden düşük bedel üzerinden harç ödendiği veya beyan edilen bedelin gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilirse, aradaki farka isabet eden harç ikmalen veya re’sen tarh edilir. Bu şekilde tarh edilecek harç için Vergi Usul Kanunu’ndaki vergi ziyaı cezası bir kat uygulanır. GİB de aynı sonucu yazar: eksik ödenen harç, bir kat vergi ziyaı cezasıyla birlikte alıcıdan ve satıcıdan alınır. Cezalı tarhiyata karşı GİB, uzlaşma, cezada indirim talebi ve dava yollarının bulunduğunu belirtir. GİB’in bilgilendirmesi şu çağrıyla biter: “Tapu işlemlerinizi gerçek alım-satım bedeli üzerinden yapınız.”
Satıcı açısından ayrı bir vergi de vardır. Gerçek kişilerce bedel karşılığı edinilen gayrimenkullerin iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılması hâlinde elde edilen kazanç gelir vergisine tabidir. Bu, satıcıyı ilgilendirir; kendi durumu için mali müşavire danışması gerekir.
Ekspertiz veya rayiç değerle ilişkisi
Kanundaki bu hükümde harç için iki ölçüt geçer: emlak vergisi değeri ve beyan edilen bedel. Ekspertiz (değerleme) raporu bu hükümde anılmaz. Tasarruf finansmanında Yönetmelik ise konut ve çatılı işyeri finansmanında teminat gösterilecek gayrimenkulün değerlemesini zorunlu kılar. Değerleme, yetkilendirilmiş değerleme kuruluşlarınca yapılır. İki değer arasındaki ilişkiyi yazan bir resmî hüküm bulamadık.
Şirketlerden yalnız Sinpaş harç ile rayiç ve ekspertiz bedelini ilişkilendiren bir ifade yayımlıyor:
| Durum (Sinpaş’ın ifadesi) | Harcın hesaplandığı bedel |
|---|---|
| Rayiç bedel sözleşme bedelinin üzerinde, ekspertiz bedeli en az sözleşme bedeli kadar | Rayiç bedel |
| Rayiç bedel sözleşme bedelinin altında | Sözleşme bedeli |
Bu ifade ile yukarıdaki kanun metni arasındaki ilişkiyi şirket açıklamıyor. Bağlayıcı olan mevzuattır; harcın hangi bedel üzerinden alınacağını tapu müdürlüğünden öğrenin.
Tasarruf finansmanında ödeme kime yapılır?
Kanun tahsisatı, birikim ile taahhüt edilen finansman tutarının konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinmesi amacıyla satıcı konumundaki üçüncü kişilere hesaben ödenmesi olarak tanımlar. Yönetmelik, tahsisat ödemesinin sözleşmede öngörülen tarihten itibaren on iş günü içinde satıcının hesabına nakden ödeneceğini yazar. FKB, teslimat esnasında ortaya çıkan tapu ve ekspertiz bedeli ile diğer masrafların müşterilere ait olduğunu yazar. Süreç için ekspertizden tapuya teslimat süreci sayfasına bakın.
Bulamadığımız
- Araç satışında (noter) beyan edilen bedelin sonuçlarını resmî kaynaktan doğrulayamadık; araç için noter ve vergi dairesine danışın.
- Tasarruf finansmanı Yönetmeliğinde, tahsisat tutarı ile tapuda beyan edilen bedel arasındaki farkı düzenleyen ayrı bir hüküm bulamadık.
- Tapu Kanunu’nda beyan edilen bedeli düzenleyen bir hüküm bulamadık.
- Ekspertiz değerini harç matrahına bağlayan bir resmî hüküm bulamadık.
Kendi durumunuz için tapu müdürlüğüne, vergi dairesine veya mali müşavire danışın. Şirketle sorun yaşarsanız şikâyet yolları sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Tapuda düşük bedel gösterilirse ceza gelir mi?
Harçlar Kanunu, beyan edilen bedelin gerçek durumu yansıtmadığı veya emlak vergisi değerinden düşük bedel üzerinden harç ödendiği tespit edilirse eksik harcın ikmalen veya re'sen tarh edileceğini ve vergi ziyaı cezasının bir kat uygulanacağını yazar. GİB aynı sonucu alıcı ve satıcı için yazar. Kendi durumunuz için tapu müdürlüğüne veya mali müşavire danışın.
Tapu harcı hangi bedel üzerinden hesaplanır?
Kanuna göre beyan edilen devir ve iktisap bedeli üzerinden, ancak emlak vergisi değerinden az olmamak üzere. Güncel harç oranını GİB'in sitesinden kontrol edin.
Tasarruf finansmanında finansman tutarı kime ödenir?
Kanun tahsisatı, satıcı konumundaki üçüncü kişilere hesaben ödeme olarak tanımlar. Yönetmelik tahsisat ödemesinin satıcının hesabına yapılacağını yazar.
Araç alımında beyan edilen bedelin sonuçları neler?
Araç satışında (noter) beyan edilen bedelin sonuçlarını resmî kaynaktan doğrulayamadığımız için bu sayfada anlatmadık. Noter ve vergi dairesine danışın.
İlgili sorular
Kaynaklar
- Harçlar Kanunu
- GİB – Gayrimenkul alım-satımında tapu harcı
- GİB – Diğer kazanç ve iratların vergilendirilmesi rehberi (2026)
- Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu
- Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik
- Finansal Kurumlar Birliği – Tasarruf finansman
- Sinpaş – Sıkça sorulan sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım danışmanlığı veya hukuki görüş değildir. Mevzuat ve şirket koşulları değişebilir; karar vermeden önce ilgili şirketin güncel sözleşmesini okuyun. Hata gördüyseniz bize bildirin.