Şirket kendi isteğiyle kapanacaksa BDDK izni ve müşterilere karşı yükümlülüklerini karşılayan bir plan gerekir; şirket yeni müşteri alamaz. Likiditesi bozulan bir şirketin iznini BDDK kaldırıp tasfiyesine karar verebilir; bu durumda tasfiyeyi TMSF'nin atadığı komisyon yürütür ve müşterilerin sözleşmedeki finansman kullanma hakları uygulanmaz. Fon havuzu iflas masasına girmez, ancak tasarruflar kamusal bir sigorta kapsamında değildir.
İki farklı kapanış yolu
| İradi tasfiye (şirketin isteğiyle) | BDDK kararıyla tasfiye (md. 50/A) | |
|---|---|---|
| Kim başlatır? | Şirket, BDDK izniyle | BDDK Kurulu |
| Ön şart | Yükümlülükleri karşılayacak plan | Ör. likiditenin sürdürülememesi |
| Kim yürütür? | Şirketin kendisi | TMSF’nin atadığı en az 3 kişilik komisyon |
| Finansman hakkı | Plan çerçevesinde yükümlülükler yerine getirilir | Sözleşmedeki finansman kullanma hakları uygulanmaz |
İradi tasfiye
Şirket, BDDK’ya müşterilerine karşı yükümlülüklerini yerine getirebileceğini gösteren bir plan sunmak zorundadır. İzin verildikten sonra yeni müşteri edinemez. Durum Türkiye çapında en az iki gazetede ilan edilir ve müşterilere bildirilir. Plana uyulmazsa izin iptal edilir ve tasfiye BDDK kararıyla tasfiye usulüne (50/A) geçer.
BDDK kararıyla tasfiye
Likiditenin sürdürülememesi gibi hallerde BDDK Kurulu şirketin faaliyet iznini kaldırıp tasfiyesine karar verebilir. Karar Resmî Gazete’de yayımlanır. Bu durumda:
- Müşterilerin sözleşmede yer alan finansman kullanma hakları uygulanmaz; yani tasfiye kararından sonra sözleşmeye dayanarak finansman (teslim) hakkı kullanılamaz.
- Tasfiyeyi TMSF’nin atadığı komisyon yürütür.
- Varlıklar borçları karşılamazsa komisyon mahkemeden şirketin iflasını isteyebilir.
Sorunlar tasfiyeden önce tespit edilirse BDDK tedbir isteyebilir ve tahsisat tarihlerini öteleyebilir.
Birikimleri koruyan kurallar
- Fon havuzu ayrıdır: Fon havuzu varlıkları haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.
- Binde 5 karşılık: Şirketler, tahsil ettikleri organizasyon ücretlerinin binde beşini tasfiye halinde tasarruf sahiplerine ödenmek üzere ayırır.
- İhtiyat fonu: Fon havuzunun en az %5’i ihtiyat fonu olarak tutulur.
- Ceza sorumluluğu: İzni kaldırılan şirketi zarara uğratan kontrol sahibi ortakların fiilleri zimmet sayılır.
Ancak BDDK’nın açıklamasına göre bu tasarruflar kamusal bir sigorta mekanizması kapsamına alınmamıştır.
Geçmişte ne oldu?
BDDK Kurulu 1 Temmuz 2021’de tasarruf finansman faaliyeti yürüten 21 şirketin tasfiyesine karar verdi. 2022’de kanuna eklenen geçici bir maddeyle TMSF’ye, tasfiyedeki şirketlerin tasarruf dönemindeki sözleşmelerini talep eden lisanslı şirketlere devretme yetkisi verildi; bu yetki bir yıl süreyle uygulandı.
Sık sorulan sorular
Tasfiyede param geri gelir mi?
Mevzuat belirli bir tutara kadar ödeme garantisi vermez. Fon havuzu varlıkları şirketin iflas masasına girmez ve organizasyon ücretlerinin binde beşi tasarruf sahipleri için ayrılır; ödemelerin ne kadar ve ne zaman yapılacağı tasfiye sürecine bağlıdır.
Daha önce şirket tasfiye edildi mi?
Evet. BDDK Kurulu 1 Temmuz 2021'de tasarruf finansman faaliyeti yürüten 21 şirketin tasfiyesine karar verdi. 2022'de TMSF'ye, tasfiyedeki şirketlerin tasarruf dönemindeki sözleşmelerini lisanslı şirketlere devretme yetkisi bir yıllığına tanındı.
İlgili sorular
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım danışmanlığı veya hukuki görüş değildir. Mevzuat ve şirket koşulları değişebilir; karar vermeden önce ilgili şirketin güncel sözleşmesini okuyun. Hata gördüyseniz bize bildirin.